Present subjunctive

The subjunctive is the mood of dependence: the verb is attached to something that comes before it, such as "must", "want", "it is better" or "so that". It always follows the particle të. Since Albanian has no infinitive, a subjunctive form does the work of English "to go", "to read": dua të lexoj is literally "I want that I read".

How it is formed

In classes 1 to 4, unë, ne, ju and ata/ato are identical to the present indicative. Only ti and ai/ajo change:

ti = the unë form + -sh, often with a linking vowel: -ësh.
ai/ajo = the unë form + -ë, which becomes -jë after a vowel.

The tables below show the form after të.

	Class 1 punoj	Class 2 dal	Class 3 ha	Class 3 fle	Class 4 eci
unë	të punoj	të dal	të ha	të fle	të eci
ti	të punosh	të dalësh	të hash	të flesh	të ecësh
ai, ajo	të punojë	të dalë	të hajë	të flejë	të ecë
ne	të punojmë	të dalim	të hamë	të flemë	të ecim
ju	të punoni	të dilni	të hani	të flini	të ecni
ata, ato	të punojnë	të dalin	të hanë	të flenë	të ecin

Class 5: irregular verbs

The ti and ai/ajo forms of dua and them are not built from the unë form:

	jam	kam	dua	them
unë	të jem	të kem	të dua	të them
ti	të jesh	të kesh	të duash	të thuash
ai, ajo	të jetë	të ketë	të dojë	të thotë
ne	të jemi	të kemi	të duam	të themi
ju	të jeni	të keni	të doni	të thoni
ata, ato	të jenë	të kenë	të duan	të thonë

Class 6: no change at all

Class 6 verbs are the exception to the ti and ai/ajo rule: they keep their present-indicative forms after të.

	zgjohem	nisem
unë	të zgjohem	të nisem
ti	të zgjohesh	të nisesh
ai, ajo	të zgjohet	të niset
ne	të zgjohemi	të nisemi
ju	të zgjoheni	të niseni
ata, ato	të zgjohen	të nisen

When to use it

1. After modal verbs

Mund "can, may" and duhet "must" do not change for person; the subjunctive after them carries the person:

Duhet të punoj sot. "I must work today."
Mund të vijmë nesër. "We can come tomorrow."

See Modals and verb phrases for the full picture, including verbs such as filloj "begin" and vazhdoj "continue": Filloj të punoj. "I am beginning to work."

2. After verbs of wanting, asking and ordering

After verbs such as dua "I want", uroj "I wish", urdhëroj "I order", kërkoj "I ask", lejoj "I allow" and ndaloj "I forbid", the subjunctive is obligatory; the indicative cannot replace it:

Dua të flas. "I want to speak."
Nuk dua që ai të hapë derën. "I do not want him to open the door."

3. After impersonal expressions

Expressions such as është mirë "it is good", është e vështirë "it is difficult", është e nevojshme "it is necessary" are followed by the subjunctive:

Është mirë të flesh shumë. "It is good to sleep a lot."
Është më mirë të mos flasim. "It is better that we do not talk."
Është e vështirë të flasësh shpejt. "It is difficult to speak fast."

4. After conjunctions

The subjunctive follows që "that, so that", me qëllim që "in order that", and time conjunctions like kur "when", pasi "after", para se "before", sa herë që "whenever", when the action has not happened yet. For a habitual or already completed action, the present indicative is used after the same word.

5. Questions and exclamations

Alone, without a verb before it, the subjunctive asks what to do, or expresses protest or surprise:

Ku të shkojmë? "Where shall we go?"
Unë të mos shkoj? "That I should not go?" (an indignant "What do you mean, I should not go?")

6. Suggestions and wishes: le të

For "let him", "let them", "let us", the subjunctive follows le: Le të hamë. "Let's eat." Le të punojë ai. "Let him work." A wish without le can also be a subjunctive, as in Të jesh mirë! "May you be well!" (the optative is the mood made for wishes).

Negation

Mos goes after të: të mos shkojmë "that we do not go", Dua të mos flas. "I want not to speak."

Watch out: the subjunctive is also what a future is built from (do të + subjunctive), and the imperfect with të in front is the imperfect subjunctive, used when the verb that governs it is in the past: Dua të flas becomes Doja të flisja. See Past subjunctives.